İlamsız icra takibinde ödeme emri ve itiraz prosedürü
Ödeme emrinin tebliği ile başlayan yasal süreçte hak kaybına uğramamak adına itiraz sürelerinin doğru hesaplanması, takibin türüne göre usuli adımların titizlikle denetlenmesini gerektirir.
Türk İcra ve İflas Hukuku sistematiğinde ilamsız icra takibi, alacaklının elinde mahkeme kararı veya ilam niteliğinde bir belge bulunmaksızın doğrudan icra dairesine başvurarak para ve teminat alacaklarını tahsil etmesine imkân tanıyan süratli bir usul yoludur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 58 ve devamı maddelerinde düzenlenen bu takip türü, alacaklının yalnızca takip talebinde bulunmasıyla başlatılır ve icra müdürü tarafından borçluya bir ödeme emri tanzim edilerek tebliğ olunur.
Ödeme emrinin borçluya 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine uygun şekilde tebliğ edilmesi, takibin sıhhati açısından kurucu bir unsurdur. Tebliğ ile birlikte borçlu bakımından iki temel hukuki hak ve mükellefiyet doğar: Alacaklının iddia ettiği borcu kanuni süresi içerisinde ödemek veya takibe itiraz ederek icra takip işlemlerinin derhal durmasını temin etmek.
“Borçlunun takibe itirazı, alacaklının talebi olmaksızın takibin durmasına yol açar; bu aşamada itirazın tebliği ile birlikte alacaklı için itirazın iptali veya kaldırılması dava yolları gündeme gelir.”
İtirazın Hukuki Niteliği ve Usul Şartları
Genel haciz yoluyla takiplerde borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde itirazını icra dairesine bildirmek zorundadır (İİK m. 62). İtiraz dilekçeyle yapılabileceği gibi, icra dairesinde tutanağa geçirilmek suretiyle sözlü olarak da gerçekleştirilebilir. Borçlunun imzaya itirazı ile borca itirazı birbirinden bağımsız hukuki neticeler doğurur. Alacaklının dayandığı senetteki imza borçluya ait değilse, bu husus itiraz dilekçesinde açıkça ve ayrıca belirtilmelidir; aksi takdirde borçlu senedi ve altındaki imzayı kabul etmiş sayılır.
| Takip Türü | Ödeme Süresi | İtiraz / Şikâyet Süresi | Yetkili Merci |
|---|---|---|---|
| Genel Haciz Yolu (İİK m. 62) | 15 gün | 7 gün | İcra Dairesi |
| Kambiyo Senetlerine Mahsus Takip (İİK m. 168) | 10 gün | 5 gün | İcra Mahkemesi |
| Tahliye Talepli Kira Takibi (İİK m. 269) | 30 gün | 7 gün | İcra Dairesi |
* TBB Asgari Ücret Tarifesi ve İİK ilgili hükümleri uyarınca usuli süreler kesin nitelikte olup hak düşürücüdür.
Takibe süresi içinde ve usulüne uygun olarak itiraz edilmesi durumunda, takip kendiliğinden durur. Bu noktadan sonra takibe devam etmek isteyen alacaklının önünde iki hukuki seçenek bulunmaktadır: Alacaklının elinde İİK m. 68 veya 68/a maddelerinde sayılan nitelikte bir belge varsa, 6 ay içinde İcra Hukuk Mahkemesi’nden itirazın kaldırılması talep edilebilir; aksi halde genel mahkemelerde 1 yıl içinde itirazın iptali davası (İİK m. 67) ikame edilmesi gerekecektir.
- 1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 60, 62, 66, 67, 68 ve 68/a hükümleri.
- 2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 90 vd. (Sürelerin hesabı ve tebligat usulleri).
- 3. 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 10, 21 ve 32 (Usulsüz tebligatın tespiti ve öğrenme tarihi esasları).
- 4. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2022/8412 E. ve 2023/1109 K. sayılı yerleşik içtihadı.
Hukuki Bilgilendirme Şerhi
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmış olup somut hukuki uyuşmazlıklarda mütalaa veya bağlayıcı danışmanlık teşkil etmez. Her davanın ve icra takibinin koşulları kendi delil ve usul dinamiklerine tabidir. Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği gereği müvekkil kazanma amacı güdülmeksizin neşredilmiştir.
Av. Efe Roma Açan
Kurucu Avukat — İstanbul Barosu Sicil No: 88687
Bu konuda büro ile randevu veya ön görüşme notu bırakabilirsiniz →